Herbes aromatiques, épices, condiments et ingrédients culinaires en kabyle

Herbes, épices, condiments et ingrédients traditionnels – Ifeččen, imeẓlayen d iceččawen s Taqbaylit

Lexique culinaire kabyle – Herbes, épices, condiments et ingrédients traditionnels – Amawal n uxxam n Taqbaylit

Cette liste rassemble les herbes aromatiques, épices et plantes culinaires en kabyle, avec leur forme correcte en langue amazighe (kabyle) et leur pluriel, selon la morphologie kabyle.

Herbes aromatiques – Ifeččen n uṭṭan – (lehcawec ar.) 🌿
Épices – Imeẓlayen🌶️
Plantes culinaires – Ifeččen n uɣanim 🍃
Plantes médicinales – feččen n usnifel 🍵
Condiments – Iceččawen🧂
Assaisonnements – Imsemmamen 🍯
Sauces – Tasaṣalt / Tisaṣalin🍅
Épicerie fine – Amekti n tɣellist 🍶
Mélanges d’épices – Imeẓlayen yemtawan🍛

FrançaisKabyle (singulier)Kabyle (pluriel)
Ailticcert
tiskert
ticcerin
tiskerin
Amandetaghmouttighmwin
Anis (vert)tiberdemttiberdemin
Armoisetazemmurt n tikkelttizemmurin n tikkelt
Basilicazukni
leḥbeq (ar.)
izukna
Berce (plante sauvage)tamegṛawttimegṛawin
Bette sauvagetazegzawt n yimantizegzawin n yiman
Beurreuddi(nom collectif – pas de pluriel)
Beurre fonduuddi yesli
Beurre rance (smen kabyle)uṭṭu
Bourrachetazeggazttizeggazin
Brède (herbe tendre comestible)tawessarttiwessarin
Bruyèretazemmurt n tɣalttizemmurin n tɣalt
Cacahuètetalcawttilcawin
Caféqhwa
Camomilletasgimttisgimin
Cannelletizṭatizṭin
Carviatilitilen
Céleri (feuilles)tizendaytizendayin
Céleri branchetazendayttizendayin
Chicorée sauvagetazzayttizzayin
Chocolatacuculat
Clou de girofletineqlitineqlin
Coriandretazukkidt
lksebeṛ (ar.)
var. arabe : lqeṭra
tizukkidin
Cressontirẓatirẓin
Cumintakkumin
var. arabe : lkamoun
tikkumin
Curcumaakarkumikarkumen
Curryamsemmem (mélange d’épices)imsemmamen
Estragontazukemttizukemin
Fenouiltirrasturrasin
Fenugrectiḥmerttiḥmertin
Figue fraîchetabexsisttibexsisin
Figue sèchetaɛertinaɣman
Fleur de seltaṣellalt n usemmidtiṣellalin n usemmid
Fleur d’orangeraman n tazemmurt n weṛṛay
Fleur d’ailtazult n ticcerttizulin n ticcert
Gingembreaseknjbir
var. arabe : zanjabil
tisegnjbirin
Girofle (clou de girofle)tineqlitineqlin
Grainestizirrintizirrin (collectif)
Graine de figue de barbarie (graine de cactus)aɣruxiɣurxa
Graines de lintizemmurt n uzemmur
Graines de nigelletazekkayt
var. arabe : sanouj
tizekkayin
Harissataḥrisa
Herbe amère (trad.)aftuntiftunen
Herbes sauvagesifeččen n tmurt
Herbes de montagneifeččen n tiddukla(collectif)
Herbes de Provenceifeččen n Provence (adaptation moderne)(collectif)
Huileazettumizettumen
Huile d’oliveazettum n uzemmur
var. arabe : zzit
izettumen n uzemmur
Huile végétaleazettum n ifeččenizettumen n ifeččen
Huile de sésameazettum n tilgumemtizettumen n tilgumemin
Jus de citronaberkan n taqerṣist
Ketchupakeshshup (adaptation phonétique)
Laitaɣi (nom collectif)
Lait fermentéileffun
Lait (petit)iɣi
Laurierasaḍasisaḍasen
Lavandetazemzemttizemzemin
Levuretifegweḍtifegwaḍin
Levure chimiquetifegweḍ n uḍumtifegwaḍin n uḍum
Lin (graines de lin)tizemmurt n uzemmur(collectif)
Margarineamargarine
Marjolainetaharmunttiharumin
Mayonnaisetameyoniztimeyonizin
Mélange d’épicesameẓlay n ifelfelmeẓlayen n ifelfel
Menthetimlilittimlilin
Menthe sauvagetimẓalin
felgu (ar.)
timẓalin (collectif)
Miletament(nom collectif)
Millefeuille (achillée)taserwalttiserwalin
Moutarde (graines)**taseklatiseklin
Muscadetinekkumttinekkumin
Nigelle (graine noire)tazekkayttizekkayin
Olivier sauvage (plante médicinale aussi)azemmurizzemmuren
Olivetaẓemmurttiẓemmurin
Origantamsrittimsirin
Ortietiseɣnesttiseɣnesin
Paprikaifelfel azeggaɣifelfelen izeggaɣen
Persilazarzur
meɛdnus
izarzuren
Piment fort (chili)ifelfel azeggaɣ
Pavot (graine)tazentrittizentrin
Pistachetastaratistarin
Poivreifelfel asemmid(nom collectif)
Poivre noirifelfel aberkan(nom collectif)
Ras el hanoutameẓlay n uxxamimeẓlayen n uxxam
Riziriz (emprunt)(collectif)
Romarinaziriziren
Rue (herbe médicinale)tazegzawt n wudemtizegzawin n wudem
Safrantazafrarttizafrarin
Sarriettetasewwarttisewwarin
Sauce piquantetasaṣalt n ifelfeltisaṣalin n ifelfel
Sauce sojatasaṣalt n soya
Saugetazukzawttizukzawin
Sarrasinaserduniserdunen
Sarriettetasewwarttisewwarin
Seltaṣellalttiṣellalin
Sel au céleritaṣellalt s tizenday
Sel fintaṣellalt tamecṭuhttiṣellalin timecṭuhtin
Selioule (slilou)tameṛṭuttimerṭutin
Sésametalgumemttilgumemin
Sucresukkar(invariable)
Sucre en poudresukkar ameswac(invariable)
Tandooriameẓlay n tandooriimeẓlayen n tandoori
Théatay
Tomate séchéetaṭumaṭiqt tazegttiṭumaṭiqin tizegtin
Thymtazoukttizoukin
Vermicelletinishinnom collectif)
Verveinetazititizitin
Vinaigreamseḍfayimseḍfayen
Vinaigre de vinamseḍfay n inabimseḍfayen n inab
Vinaigre de cidreamseḍfay n tuffeɣtimseḍfayen n tuffeɣin
Vinaigre balsamiqueamseḍfay umdannisimseḍfayen umdannis
Yaourttayurttiyurin

Beaucoup de termes utilisés aujourd’hui comme “lehcawec”, “lbesbas”, “lḥbaq”, “lkarwiya”, “lkammoun” ne sont pas kabyles, mais des emprunts arabes.
Ils ont remplacé petit à petit les mots kabyles d’origine, souvent encore vivants dans les villages ou dans la mémoire des anciens.