En kabyle, le mot correct pour dire “les fruits” 🍊est iḍuran (singulier : aḍer).
Cependant, on entend souvent aujourd’hui lfkaya – ce n’est pas du kabyle, mais un emprunt arabe qui a remplacé le mot kabyle dans la langue quotidienne chez beaucoup de gens
| Français | Kabyle (singulier) | Kabyle (pluriel) |
|---|---|---|
| Abricot | tiberwast tamecmact (ar.) aḇarqeq amenza | tiberwasin iḇarqaqen imenzan |
| Amande | taɣzemt lluz (ar.) | tiɣzemtin |
| Ananas | ananas (emprunt moderne) | ananas |
| Avocat | avoka (emprunt) | avokat |
| Banane | taɣaraggant tabanant tazegzawt (var. lbanan) | tiɣaragganin tizegzawin |
| Caroube | tazemmart n useklu | tizemmarin n useklu |
| Cerise | taceṛṛist | ticeṛṛisin turedhlimin (ar.) |
| Citron | taqerṣist | tiqerṣiṣin |
| Coing | asebbas taktouniya (ar.) | isebbasen |
| Datte | tamtatt tmer (ar.) | timtatin |
| Datte sèche | tazemmart | tizemmarin |
| Figue | tabexsist | tibexsisin |
| Figue sèche | taɛert | inaɣman |
| Figue de barbarie | akermus | ikermusen |
| Fraise | tatawḍa tizwelt urumi | titawḍin |
| Framboise | taseknaqt tazzwurt n uḍil (litt. mûre sauvage) | tiseknaqin tizzwurin n uḍil |
| Framboise sauvage (fruits rouges) | tibɣacin | (nom collectif) |
| Grenade | taṛemmant | tiṛemmanin |
| Groseille | taɣazt | tiɣazcin |
| Jujube | azgug | izgugen |
| Kaki | kaki (emprunt) | kaki |
| Kiwi | kwiwi (emprunt) | kwiwiyat |
| Litchi | litci (emprunt) | litciyat |
| Mandarine | tamaṇḍarin | timanḍarinin |
| Melon | agan tafaqqast (ou afeqqus) | igunen tifaqqasin |
| Mûre | tizwelt | tizwelin |
| Myrtille | tazzwurt (variante sauvage) | tizzwurin |
| Nèfle | tanbala | tinbalin |
| Noisette | tamjujt takkayt | timjujtin tikkayin |
| Noix | tajujt aɣllal | tijujin iɣellalen |
| Olive | tazemmurt n zzit (ou taɣṛumt) | tizemmurin n zzit / tiɣṛumin |
| Orange | tačinat taccint | taccinin |
| Pamplemousse | icemɣim (ou icemmim selon prononciation) | icemmimen |
| Pastèque | taddelaɛt | tiddelaɛin |
| Pêche | tameccict tameccict n tezdayt | timeccicin taxuxet (arabe) |
| Poire | tifirest | tifiras |
| Pomme | tuffeɣt teffaḥt (ar.) | tiffeɣin tifeffaḥin |
| Prune | taseffuṛt | tiseffuṛin |
| Prune sauvage | taberqect | tiberqiccin |
| Raisin | tizurin (La Kabylie et l’Afrique du Nord sont des terres d’azur vinicoles par essence) | tizurin nom collectif → pas besoin de singulier tizurin n tazerdalt (Grappes de raisin) tizerdiyin (vignes) |
| Sorbe | aseklu | iseklun |
| Sureau | tazzwuɣt | tizzwuɣin |
| Tamarin | tamarint (emprunt léger amazigh sud) | timarinin |
| Tomate (la tomate est un fruit) | taṭumaṭict | ṭumaṭic ṭumaṭicin tiṭumaṭicin |
L’arabisation dans le vocabulaire vient de plusieurs causes :
- L’école et les médias en arabe en Algérie ont diffusé lfkaya partout
- La coupure avec la langue rurale et le vocabulaire agricole a effacé des mots kabyles anciens
- Beaucoup croient à tort qu’il n’existe pas de mot en kabyle → faux
- Résultat : l’arabe remplace le kabyle dans la vie de tous les jours
La liste des fruits la plus courante chez les gens ressemble à ça :
lmecmac, lbanan, lqares, lbṭīx, tuffaḥ, ramman, ħebb lmluk…
C’est juste de l’arabe avec accent kabyle 😑
