Les fruits en kabyle – Iḍuran (lfkaya)

En kabyle, le mot correct pour dire “les fruits” 🍊est iḍuran (singulier : aḍer).
Cependant, on entend souvent aujourd’hui lfkaya – ce n’est pas du kabyle, mais un emprunt arabe qui a remplacé le mot kabyle dans la langue quotidienne chez beaucoup de gens

FrançaisKabyle (singulier)Kabyle (pluriel)
Abricot
tiberwast
tamecmact (ar.)
aḇarqeq
amenza
tiberwasin
iḇarqaqen
imenzan
Amandetaɣzemt
lluz (ar.)
tiɣzemtin
Ananasananas (emprunt moderne)ananas
Avocatavoka (emprunt)avokat
Bananetaɣaraggant
tabanant
tazegzawt (var. lbanan)
tiɣaragganin
tizegzawin
Caroubetazemmart n useklutizemmarin n useklu
Cerisetaceṛṛistticeṛṛisin
turedhlimin (ar.)
Citrontaqerṣisttiqerṣiṣin
Coingasebbas
taktouniya (ar.)
isebbasen
Dattetamtatt
tmer (ar.)
timtatin
Datte sèchetazemmarttizemmarin
Figuetabexsisttibexsisin
Figue sèchetaɛertinaɣman
Figue de barbarieakermusikermusen
Fraisetatawḍa
tizwelt urumi
titawḍin
Framboise
taseknaqt
tazzwurt n uḍil (litt. mûre sauvage)
tiseknaqin
tizzwurin n uḍil
Framboise sauvage (fruits rouges)tibɣacin(nom collectif)
Grenadetaṛemmanttiṛemmanin
Groseilletaɣazttiɣazcin
Jujubeazgugizgugen
Kakikaki (emprunt)kaki
Kiwikwiwi (emprunt)kwiwiyat
Litchilitci (emprunt)litciyat
Mandarinetamaṇḍarintimanḍarinin
Melonagan
tafaqqast (ou afeqqus)
igunen
tifaqqasin
Mûretizwelttizwelin
Myrtilletazzwurt (variante sauvage)tizzwurin
Nèfletanbalatinbalin
Noisettetamjujt
takkayt
timjujtin
tikkayin
Noixtajujt
aɣllal
tijujin
iɣellalen
Olivetazemmurt n zzit (ou taɣṛumt)tizemmurin n zzit / tiɣṛumin
Orangetačinat
taccint
taccinin
Pamplemousseicemɣim (ou icemmim selon prononciation)icemmimen
Pastèquetaddelaɛttiddelaɛin
Pêchetameccict
tameccict n tezdayt
timeccicin
taxuxet (arabe)
Poiretifiresttifiras
Pommetuffeɣt
teffaḥt (ar.)
tiffeɣin
tifeffaḥin
Prunetaseffuṛttiseffuṛin
Prune sauvagetaberqecttiberqiccin
Raisintizurin (La Kabylie et l’Afrique du Nord sont des terres d’azur vinicoles par essence)tizurin
nom collectif → pas besoin de singulier
tizurin n tazerdalt (Grappes de raisin)
tizerdiyin (vignes)
Sorbeasekluiseklun
Sureautazzwuɣttizzwuɣin
Tamarintamarint (emprunt léger amazigh sud)timarinin
Tomate (la tomate est un fruit)taṭumaṭictṭumaṭic
ṭumaṭicin tiṭumaṭicin

L’arabisation dans le vocabulaire vient de plusieurs causes :

  • L’école et les médias en arabe en Algérie ont diffusé lfkaya partout
  • La coupure avec la langue rurale et le vocabulaire agricole a effacé des mots kabyles anciens
  • Beaucoup croient à tort qu’il n’existe pas de mot en kabyle → faux
  • Résultat : l’arabe remplace le kabyle dans la vie de tous les jours

La liste des fruits la plus courante chez les gens ressemble à ça :

lmecmac, lbanan, lqares, lbṭīx, tuffaḥ, ramman, ħebb lmluk…

C’est juste de l’arabe avec accent kabyle 😑